බයිබල් කතාවක ගැඹුර - දේදුන්න

අත්හිටවූ දිව්‍යමය යුද්ධය සහ ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ පූජාව

නෝවාගේ මහා ජලගැල්මෙන් පසු (දළ වශයෙන් ක්‍රි.පූ. 2500-2300 අතර කාලයේදී) වලාකුළු අතර දිස් වූ දේදුන්න, හුදෙක් සෞන්දර්යාත්මක ස්වභාවික සංසිද්ධියක් පමණක් නොව, එය මැවුම්කාර දෙවියන් වහන්සේ සහ මනුෂ්‍ය වර්ගයා මෙන්ම මුළු මැවිල්ල අතර ඇති කරගත් සමාදානයේ සදාකාලික ගිවිසුමකි. ඉතිහාසඥයන් සහ පුරාවිද්‍යාඥයන් පෙන්වා දෙන පරිදි, මෙසපොතේමියානු ශිෂ්ටාචාරයේ 'ගිල්ගාමෙෂ්' වැනි වීර කාව්‍යයන් තුළ ද මහා ජලගැල්මක් පිළිබඳ මතකයන් අන්තර්ගත වේ. එහෙත් බයිබලීය විස්තරය තුළ දේදුන්න ඉදිරිපත් කරන්නේ එම විනාශකාරී ඉතිහාසය නැවත කිසිදා සිදු නොවන බවට දෙනු ලබන දිව්‍යමය සහතිකයක් ලෙසය.

මහා විනාශයකින් දිවි ගලවා ගත් නෝවා සහ ඔහුගේ පවුලේ අයට, නැවත වරක් අහස කළු වී වැසි වැටෙන විට, එම ජල කඳ නැවතත් පොළොව යටපත් කරනු ඇතැයි යන මරණ බිය සහ කම්පනය (Trauma) දැනීම අතිශයින්ම සාමාන්‍ය දෙයකි. සිතන්න, ලෝකයම විනාශ වී තමන් පමණක් ඉතිරි වූ පසු, සෑම වැහි බින්දුවක්ම ඔවුන්ට මතක් කර දෙන්නේ මරණය සහ විනිශ්චයයි. උදාහරණයක් ලෙස, යුද්ධයකින් හෝ ස්වභාවික ව්‍යසනයකින් දිවි ගලවා ගත්තෙකුට එම ශබ්දය හෝ ලකුණ නැවත දකින විට ඇතිවන "පශ්චාත් කම්පන ආතතිය" (PTSD) වැනි තත්වයක් නෝවාගේ පවුලට ද තිබෙන්නට ඇත. දෙවියන් වහන්සේ මෙම ලකුණ ලබා දෙන්නේ එම මනෝවිද්‍යාත්මක බිය මුලිනුපුටා දැමීමටත්, උන්වහන්සේගේ නොමියෙන කරුණාව සහ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීමටත්ය.

පුරාණ මැද පෙරදිග සංස්කෘතිය තුළ "ගිවිසුම" හෙවත් හෙබ්‍රෙව් භාෂාවෙන් בְּרִית (Berith) යනු දෙපාර්ශ්වයක් අතර ඇති කරගන්නා වූ ඉතා බැරෑරුම් නීතිමය සහ සදාචාරාත්මක බැඳීමකි. මෙහිදී දෙවියන් වහන්සේ ඒකපාර්ශ්විකව පොරොන්දු වන්නේ මිනිසාගේ දුර්වලකම නොතකා උන්වහන්සේගේ ස්වභාවය මත පදනම්ව මැවිල්ල ආරක්ෂා කරන බවයි. බයිබලයේ මුල් හෙබ්‍රෙව් භාෂාව, පුරාණ මැද පෙරදිග ඉතිහාසය සහ නව ගිවිසුමේ ක්‍රිස්තු විද්‍යාත්මක ඉගැන්වීම් තුළින් මෙය විග්‍රහ කරන විට, දේදුන්න යනු යේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ කුරුසියේ පූජාව දක්වා දිවෙන ගැඹුරු සහ විස්මිත අනාවැකියක් බව අපට පසක් වේ. මෙම ලකුණ මනුෂ්‍ය ඉතිහාසයේ අඳුරුතම පරිච්ඡේදයක් අවසන් කර, කරුණාවේ නව යුගයක් ප්‍රකාශයට පත් කළ දිව්‍යමය ප්‍රකාශනයකි.

1. හෙබ්‍රෙව් අර්ථ නිරූපණය: "කෙෂෙට්" (קֶශֶת) - යුද්ධයේ සහ විනිශ්චයේ රූපකය

බයිබලයේ පැරණි ගිවිසුම මූලිකවම ලියවී ඇත්තේ හෙබ්‍රෙව් භාෂාවෙනි. උත්පත්ති 9:13 හි දෙවියන් වහන්සේ පවසන්නේ, "මම මාගේ දුන්න වලාකුළෙහි තැබීමි; එය මා සහ පොළොව අතර ගිවිසුමක ලකුණක් වන්නේය" යනුවෙනි. මෙහි "දුන්න" සඳහා භාවිතා කර ඇති හෙබ්‍රෙව් වචනය קֶשֶׁת (Qeshet - 'කෙෂෙට්') යන්නයි.

මෙම වචනයේ වැදගත්කම සහ එහි ඓතිහාසික බරපතලකම වටහා ගැනීමට පහත කරුණු ගැඹුරින් සලකා බැලිය යුතුය:

• සෘජු අර්ථය සහ භාෂාමය සීමාව: "කෙෂෙට්" යන වචනයේ මූලික සහ සෘජු අර්ථය වන්නේ "යුධ දුන්න" (War Bow) යන්නයි. හෙබ්‍රෙව් භාෂාවේ දේදුන්න (Rainbow) හැඳින්වීමට වෙනම මෘදු හෝ සෞන්දර්යාත්මක වචනයක් නොතිබූ අතර, සතුරන් දෙසට මාරාන්තික ඊතල විදීමට යොදාගන්නා යුධ උපකරණය හැඳින්වීමට යොදාගත් වචනයම මෙහිදී භාවිතා කර ඇත. මෙය අහඹු දෙයක් නොව, හිතාමතාම කරන ලද දේවධර්මාත්මක ප්‍රකාශනයකි. මෝසෙස් මෙම වචනය භාවිතා කිරීමෙන් පාඨකයාට ඒත්තු ගන්වන්නේ දෙවියන් වහන්සේ අහසේ තැබුවේ ආභරණයක් නොව, යුද්ධය සඳහා සූදානම් කළ "ආයුධයක්" බවයි.

• ඓතිහාසික පසුබිම - සංයුක්ත දුන්න (The Composite Bow): පුරාණ මැද පෙරදිග ඉතිහාසයේ, විශේෂයෙන් ක්‍රි.පූ. 2 වන සහ 3 වන සහස්‍රවලදී, "දුන්න" යනු එකල පැවති වඩාත්ම දියුණු සහ මාරාන්තික "අධි-තාක්ෂණික" ආයුධයයි. ලී, අං සහ සත්ව නහර (Sinew) භාවිතයෙන් නිපදවූ "සංයුක්ත දුන්න" මගින් අතිමහත් බලයකින් යුතුව ඊතල විදීමට හැකි විය. ඇසිරියානු සහ ඊජිප්තු රාජකීය කැටයම්වල (Reliefs) රජවරුන් සහ දෙවිවරුන් බොහෝ විට නිරූපණය කර ඇත්තේ මෙම දුන්න අතැතිව සතුරන් විනාශ කිරීමට සූදානම් වූ රණශූරයන් ලෙසයි. එබැවින්, නෝවාගේ කාලයේ මිනිසෙකුට "අහසේ දුන්නක්" පෙනීම යනු දෙවියන් වහන්සේ තමන් දෙසට මාරාන්තික අවියක් මානාගෙන සිටිනවා වැනි බියජනක දර්ශනයකි.

• දිව්‍යමය රණශූරයා (The Divine Warrior Motif): පැරණි ගිවිසුම පුරාම දෙවියන් වහන්සේව පාපයට සහ අයුක්තියට එරෙහිව සටන් කරන "දිව්‍යමය රණශූරයෙකු" ලෙස නිරූපණය කෙරේ. අනාගතවක්තෘ හබක්කුක් 3:9 හි දෙවියන් වහන්සේගේ විනිශ්චය විස්තර කරන්නේ, "ඔබේ දුන්න (කෙෂෙට්) මුළුමනින්ම එළියට ගන්නා ලදී" යනුවෙනි. මෙහිදී දුන්න "එළියට ගැනීම" යනු එහි ආවරණයෙන් ඉවත් කර යුද්ධයට සූදානම් වී සතුරාට පහර දීමට සැරසීමයි. එමෙන්ම ගීතාවලිය 18:14 හි පවසන්නේ උන්වහන්සේ "තම ඊතල විද සතුරන් විසිරුවා හැරිය" බවයි.

• විනිශ්චයේ ඊතල සහ ස්වභාවධර්මය: සෙකරියා 9:14 හි යෙහෝවා දෙවියන් වහන්සේ සතුරන්ට විරුද්ධව "ඊතලයක් මෙන්" ගමන් කරන බවත්, අකුණු සහ ගිගුරුම් උන්වහන්සේගේ විනිශ්චයේ ඊතල ලෙසත් සැලකේ. පුරාණ මිනිසා අකුණු සැර දුටුවේ දෙවියන් වහන්සේ තම දුන්නෙන් විදින ඊතල ලෙසයි. ගීතාවලිය 7:12-13 හි ඉතා දරුණු අනතුරු ඇඟවීමක් කරමින් පවසන්නේ, "මිනිසා පසුතැවිලි නොවන්නේ නම් උන්වහන්සේ තම කඩුව මුවහත් කර, තම දුන්න නමා සූදානම් කරන" බවයි.

එබැවින්, නෝවා අහසේ දුටු දේදුන්න හුදෙක් වර්ණ රටාවක් නොව, දෙවියන් වහන්සේ තමන් සතු මාරාන්තික "යුධ ආයුධය" ක්‍රියා විරහිත කර පසෙක තැබීමක් ලෙස ඔහු වටහා ගත්තේය. එය දෙවියන් වහන්සේ ඒකපාර්ශ්විකව සිදුකළ "නිරායුධකරණයකි". රණශූරයෙකු තම දුන්න බිත්තියේ එල්ලා තැබීමෙන් යුද්ධය අවසන් බව පෙන්වන්නාක් මෙන්, දෙවියන් වහන්සේ දේදුන්න වලාකුළු අතර තැබුවේ මිනිසා සමඟ සමාදාන වීමටයි.

2. පුරාණ ඉතිහාසමය විග්‍රහය: දිව්‍යමය නිරායුධකරණය සහ රජකම

නෝවාගේ කාලයට සමකාලීන පුරාණ මැද පෙරදිග (Ancient Near East) සංස්කෘතීන් තුළ "දුන්න" යනු හුදෙක් ආයුධයක් නොව, එය රජකමේ, දේවත්වයේ සහ විශ්වීය පාලනයේ පරම සංකේතයයි. බැබිලෝනියානු, ඇසිරියානු සහ ඊජිප්තු රාජධානිවල ඉතිහාසය දෙස බලන විට, බයිබලයේ සඳහන් දෙවියන් වහන්සේගේ ක්‍රියාව කෙතරම් විප්ලවීයද යන්න වටහා ගත හැකිය.

අ) බැබිලෝනියානු 'එනුමා එලිෂ්' (Enuma Elish) සහ මර්ඩුක්ගේ දුන්න: මෙය ලොව පැරණිතම මැවිලි කතා පුවතක් වන අතර එහි මර්ඩුක් (Marduk) දෙවියා අවුල් සහගත මකරෙකු වූ ටියාමාට් (Tiamat) පරාජය කර ලෝකය මැවීම විස්තර කෙරේ. එහි සඳහන් පරිදි, මර්ඩුක් තමා වෙනුවෙන්ම විශේෂ යුධ දුන්නක් සාදාගෙන, ඉන් ටියාමාට්ගේ හදවත පසාරු කර විද මරා දමයි. ජයග්‍රහණයෙන් පසු ඔහු එම දුන්න අහසේ තැබුවේය. නමුත් මෙහි ඇති තීරණාත්මක වෙනස මෙයයි: මර්ඩුක් තම දුන්න අහසේ තැබුවේ තම ප්‍රචණ්ඩකාරී ජයග්‍රහණය ප්‍රදර්ශනය කිරීමටත්, ලෝකය තම යුධ බලයට යටත් බව පෙන්වීමටත්ය.

එහෙත් බයිබලයේ දෙවියන් වහන්සේ කරන්නේ ඊට හාත්පසින්ම ප්‍රතිවිරුද්ධ දෙයකි. ජලගැල්ම හරහා පාපයට එරෙහිව යුක්තිසහගත විනිශ්චයක් කළ පසු, උන්වහන්සේ තම දුන්න අහසේ තබන්නේ යුද්ධය නිමා කළ බව සහතික කිරීමටයි. මර්ඩුක් දුන්න භාවිතා කළේ බිය වැද්දීමට නම්, බයිබලයේ දෙවියන් වහන්සේ එය භාවිතා කරන්නේ සැනසීමටයි.

ආ) ඇසිරියානු රාජකීය සම්ප්‍රදාය සහ 'අෂූර්' දෙවියා: පුරාණ ඇසිරියානු ශිෂ්ටාචාරයේ (ක්‍රි.පූ. 900-600 පමණ) ප්‍රධාන දෙවියා වූ 'අෂූර්' නිරූපණය කර ඇත්තේ පියාපත් සහිත සූර්ය තැටියක් තුළ සිට දුන්නක් අදින රණශූරයෙකු ලෙසයි. ඔවුන්ට අනුව සාමය යනු "දුන්නෙහි බලය" (Pax Assyriaca) හරහා සතුරන් තලා දැමීමෙන් උදා කරගන්නා දෙයකි. නිනිවයේ මාළිගා කැටයම්වල ඇසිරියානු රජවරුන් තම සතුරන් මතට ඊතල විදිමින් තම ආධිපත්‍යය පතුරුවන අයුරු දැකගත හැකිය.

මෙම ඓතිහාසික පසුබිම තුළ බයිබලයේ ගිවිසුම අද්විතීය වේ. දෙවියන් වහන්සේ කරන්නේ "දිව්‍යමය නිරායුධකරණයකි". උන්වහන්සේ තමන් සතු පරම බලය පසෙක තබා, මනුෂ්‍යයා සමඟ සමාදාන වීමට ස්වකැමැත්තෙන් තීරණය කළ සේක.

ඇ) 'දුන්න එල්ලා තැබීම' (The Hanging up of the Bow): පුරාණ ලෝකයේ රණශූරයෙක් හෝ රජෙක් තම යුධ මෙහෙයුම අවසන් කර නිවසට පැමිණි විට සිදුකරන සුවිශේෂී චාරිත්‍රයක් තිබුණි. ඔහු තම දුන්නෙහි දුනු දිය (String) ගලවා හෝ බුරුල් කර, එය තම රාජකීය ශාලාවේ හෝ සිද්ධස්ථානයක විශේෂ තැනක එල්ලා තබයි.

• නෛතික අර්ථය: මෙයින් අදහස් වූයේ එම රාජ්‍යය තවදුරටත් යුධ මානසිකත්වයකින් නොසිටින බවයි. එය අසල්වැසි රටවලට දෙන රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සංඥාවකි.

• දිව්‍යමය විශ්‍රාම ගැන්වීම (Divine Rest): උත්පත්ති කතාවේ දෙවියන් වහන්සේ දේදුන්න වලාකුළු අතර තැබීම යනු උන්වහන්සේ තම "යුධ ආයුධය" නිල වශයෙන් විශ්‍රාම ගැන්වීමයි. දේදුන්න දිය බුරුල් කළ දුන්නක් මෙන් දිස්වීමෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ දෙවියන් වහන්සේගේ කෝපය සංසිඳී ඇති බවයි.

ඓතිහාසික උදාහරණයක් ලෙස, පුරාණ ඊජිප්තුවේ මහා රැම්සෙස් (Ramesses II) වැනි රජවරුන් සාම ගිවිසුම්වලට එළඹුණු පසු තම යුධ වික්‍රමයන් නිරූපණය කරන ආයුධ පසෙක තැබූ ආකාරය දැක්විය හැකිය. නමුත් බයිබලයේ දෙවියන් වහන්සේ මෙම සංකේතය විශ්වීය තලයකට ඔසවා තබයි. උන්වහන්සේ පොරොන්දු වන්නේ හුදෙක් නෝවාට පමණක් නොව, මුළු "පොළොවට සහ එහි වසන සියලු ජීවීන්ට" (උත්පත්ති 9:16) සාමය ලබා දෙන බවයි. මෙමගින් මනුෂ්‍යයාට ලැබෙන්නේ දිව්‍යමය ආරක්ෂාව පිළිබඳ අසීමිත සහතිකයකි.

3. දිශානතියේ අභිරහස: ස්වයං-ශාප ගිවිසුම (Self-Maledictory Oath)

මෙම විග්‍රහයේ ගැඹුරුතම සහ වඩාත්ම "විප්ලවීය" කොටස වන්නේ අහසේ දිස්වන දේදුන්නෙහි භෞතික දිශානතියයි. පුරාණ යුධ කලාව සහ ගිවිසුම් පිළිබඳ ඓතිහාසික පසුබිම මෙහිදී අතිශයින් වැදගත් වේ.

අ) දුන්නෙහි තාක්ෂණික දිශානතිය: යුද්ධයේදී රණශූරයෙකු දුන්නක් අදින විට, එහි වක් වූ කොටස (Curve) තමා දෙසටත්, දුන්නෙහි නූල සහ ඊතලය සතුරා දෙසටත් එල්ල වේ. යුක්තිය සහ දඬුවම ක්‍රියාත්මක වන්නේ එම ඊතලය විදින දිශාවටයි. නමුත් අහසේ ඇති දේදුන්න දෙස බලන්න:

• එහි වක් වූ කොටස හැරී ඇත්තේ පොළොව දෙසට, එනම් මනුෂ්‍යයා දෙසටයි.

• ඊතලය ගමන් කළ යුතු විවෘත පැත්ත (Open side) එල්ල වී ඇත්තේ ඉහළට, එනම් ස්වර්ගය දෙසටයි.

  
  

ආ) ස්වයං-ශාපය (Self-Malediction) සහ හෙබ්‍රෙව් 'බෙරිත්' (Berith): පුරාණ මැද පෙරදිග (විශේෂයෙන් හිටයිට් සහ නියෝ-ඇසිරියානු) ගිවිසුම් ක්‍රමවේදයන්හිදී "ස්වයං-ශාප දිවුරුම" ප්‍රධාන තැනක් ගත්තේය. ගිවිසුමක් ඇති කරගන්නා පාර්ශ්වයන් සතෙකු පලා, ඒ අතරින් ගමන් කළහ. ඉන් සංකේතවත් වූයේ, "මම මේ පොරොන්දුව කැඩුවොත්, මේ සතාට වුණාක් මෙන් මටත් මරණය අත්වේවා!" යන්නයි. උත්පත්ති 15 හි ආබ්‍රහම් සමඟ ඇති කරගත් ගිවිසුමේදී දෙවියන් වහන්සේම ගිනි පන්දමක් ලෙස එම පලා බෑ සතුන් අතරින් ගමන් කිරීමෙන් පෙන්වා දුන්නේ, ගිවිසුම කැඩුවහොත් දඬුවම තමා මතට පතිත කරගන්නා බවයි.

දේදුන්න යනු එම ස්වයං-ශාපයේ දෘශ්‍යමාන සංකේතයයි. දෙවියන් වහන්සේ පොළොවට දඬුවම් කිරීම වෙනුවට, විනිශ්චයේ දුන්නෙහි මාරාන්තික දිශාව තමා දෙසට (ස්වර්ගය දෙසට) හරවා ගත්තේය. මෙයින් අදහස් වන්නේ: "මම නැවත මේ පොළොව විනාශ නොකරමි. එසේ කළහොත්, මේ විනිශ්චයේ ඊතලය වැදිය යුත්තේ මටමය" යන්නයි.

ඇ) ඓතිහාසික සමාන්තරය - නික්මයාම 17:6 සහ 'පර්වතයට පහර දීම': දෙවියන් වහන්සේ දඬුවම තමා වෙතට හරවා ගැනීමේ මෙම සංකල්පය තහවුරු කිරීමට නික්මයාම 17:6 හි සිදුවීම කදිම උදාහරණයකි. ඊශ්‍රායෙල් ජනතාව කාන්තාරයේදී දෙවියන් වහන්සේට විරුද්ධව කැරලි ගැසූ විට, දඬුවම ලැබිය යුතුව තිබුණේ ඔවුන්ටය. නමුත් දෙවියන් වහන්සේ මෝසෙස්ට පැවසුවේ: "බලව, මම එතැන හොරෙබ්හි පර්වතය මතුයෙහි නුඹ ඉදිරියෙහි සිටින්නෙමි; නුඹ පර්වතයට පහර දෙන්න" යනුවෙනි.

• සංකේතය: මෝසෙස් සතු වූයේ විනිශ්චයේ සැරයටියයි (එම සැරයටියෙන්ම ඔහු ඊජිප්තුවට පහර දුන්නේය).

• යථාර්ථය: දෙවියන් වහන්සේ පර්වතය මත සිටින විට පර්වතයට පහර දීම යනු, සංකේතාත්මකව විනිශ්චයේ පහර දෙවියන් වහන්සේටම එල්ල කිරීමකි.

• ප්‍රතිඵලය: දෙවියන් වහන්සේ (පර්වතය) පහර කෑමට ලක්විය; නමුත් එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස වරද කළ ජනතාවට ජීවනයේ වතුර ලැබුණි. දේදුන්නෙහි ඊතලය ඉහළට හැරී තිබීමෙන් ද පෙන්වන්නේ මෙම දේවධර්මීය සත්‍යයමයි - එනම් දෙවියන් වහන්සේ මනුෂ්‍යයා වෙනුවෙන් දඬුවමේ පහර තමා වෙතට හරවා ගන්නා බවයි.

4. කල්වාරි කන්ද සහ උදහසේ ඊතලය: දේදුන්නෙහි පොරොන්දුව ඉටු වීම

දේදුන්නෙන් පෙන්නුම් කළ මෙම "ස්වර්ගයට එල්ල වූ ඊතලය" යථාර්ථයක් වූයේ කල්වාරි කන්දේදීය. මනුෂ්‍යයා දිගින් දිගටම ගිවිසුම් කඩ කළද, දෙවියන් වහන්සේ ගිවිසුම කඩ කළේ නැත. නමුත් දෙවියන් වහන්සේගේ ශුද්ධකම සහ යුක්තිය ඉටු කිරීමට දඬුවමක් අවශ්‍ය විය. මෙහිදී දෙවියන් වහන්සේ තම "ස්වයං-ශාප ගිවිසුම" ක්‍රියාත්මක කළ සේක.

අ) කුරුසිය මත අන්ධකාරය (The Judgmental Darkness): ඓතිහාසිකව ක්‍රි.ව. 30-33 පමණ කාලයේදී, යේසුස් වහන්සේ කුරුසියේ සිටියදී මධ්‍යහ්නයේ සිට පැය තුනක් මුළු පොළොව පුරා අන්ධකාරය පැතිර ගියේය (මතෙව් 27:45). දේදුන්න යනු වලාකුළු මත වැටෙන "ආලෝකයේ" සංකේතයක් නම්, කුරුසියේදී එම ආලෝකය අතුරුදහන් වී අන්ධකාරය පැමිණීමෙන් අදහස් වූයේ ජලගැල්මේදී මෙන් විනිශ්චයේ කුණාටුව පැමිණ ඇති බවයි. නමුත් වෙනස වූයේ, මෙවර එම විනිශ්චය පතිත වූයේ ලෝකය මත නොව, දෙවියන් වහන්සේගේ පුත්‍රයාණන් මතට වීමයි.

ආ) "හිලස්ටෙරියොන්" (ἱλαστήριον) සහ මහා සමගිකමේ රහස: පාවුල්තුමා රෝම 3:25 හි යේසුස් වහන්සේව හඳුන්වන්නේ "හිලස්ටෙරියොන්" (ἱλαστήριον - Hilasterion) ලෙසයි. මෙම ග්‍රීක වචනයේ අර්ථය වන්නේ "උදහස සංසිඳවීම" (Propitiation) යන්නයි.

• ඓතිහාසික පසුබිම: මෙම වචනය පැරණි ගිවිසුමේ මණ්ඩපයේ තිබූ ගිවිසුම් පෙට්ටියේ පියන හෙවත් "කරුණාසනය" (Mercy Seat / Kapporet - כַּפּוֹרֶת) හැඳින්වීමට ද යොදා ගැනුණි. වසරකට වරක් උත්තම පූජකයා එම පියන මත ලේ ඉසීමෙන් සෙනඟගේ පව් "වසා දැමීම" (Covering) සිදු කළේය.

• දේවධර්මය: කුරුසියේදී යේසුස් වහන්සේ අපගේ "කරුණාසනය" වූ සේක. දේදුන්නෙහි ඊතලය ඉහළට හැරී තිබුණා සේම, දෙවියන් වහන්සේගේ යුක්තියේ ඊතලය ස්වර්ගයෙන් පැමිණි ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ වෙත එල්ල විය. උන්වහන්සේ අප වෙනුවෙන් එම පහර පිළිගත් නිසා, අද අපට දඬුවමකින් තොරව දෙවියන් වහන්සේ සමඟ සාමයෙන් සිටිය හැකිය.

• 
  

ඇ) ආදේශක පූජාව (Substitutionary Sacrifice): සිතන්න, රජෙක් තම රටේ නීතිය කඩ කරන වරදකරුවෙකු වෙනුවෙන් තමාම දඬුවම විඳිනවා වැනි ක්‍රියාවකි. යේසුස් වහන්සේ කුරුසියේදී පැවසූ "මාගේ දෙවියනි, මාගේ දෙවියනි, ඔබ මාව අත්හැරියේ මන්ද?" (මතෙව් 27:46) යන හඬින් පෙනී යන්නේ, උන්වහන්සේ දෙවියන් වහන්සේගේ උදහසේ "ඊතලය" තම ළයට පිළිගත් බවයි. උන්වහන්සේ 1 කොරින්ති 10:4 පවසන පරිදි "පහර කෑ පර්වතය" වූ සේක. එම පහර කෑම නිසා, ජලගැල්මෙන් පසු දේදුන්නෙන් පොරොන්දු වූ සදාකාලික සාමය මනුෂ්‍ය වර්ගයාට හිමි විය.

5. එළිදරව්ව: සදාකාලික සිංහාසනය සහ මරකත දේදුන්න

බයිබලයේ ආරම්භයේ (උත්පත්ති) දකින දේදුන්න, බයිබලයේ අවසානය (එළිදරව්ව) සමඟ අපූරුවට සම්බන්ධ වේ. මෙය දෙවියන් වහන්සේගේ ගිවිසුම කෙතරම් ශක්තිමත්ද යන්න තහවුරු කරයි. එය හුදෙක් ඉතිහාසය ආරම්භයේදී දුන් පොරොන්දුවක් නොව, විශ්වයේ අවසානය දක්වා දිවෙන දිව්‍යමය සහතිකයකි.

එසකියෙල්ගේ දර්ශනය (ක්‍රි.පූ. 593): බැබිලෝනියාවේ බලාපොරොත්තුව ඓතිහාසිකව ක්‍රි.පූ. 593 දී පමණ ඊශ්‍රායෙල් සෙනඟ බැබිලෝනියාවේ වහල්භාවයේ සිටියහ. ඔවුන්ගේ දේවමාළිගාව විනාශ වී තිබූ අතර, ඔවුන් සිටියේ අන්‍ය දේශයක අසරණවය. ඔවුන් සිතුවේ දෙවියන් වහන්සේ තමන්ව අත්හැර ඇති බවයි. නමුත් කෙබාර් ගඟ අසබඩදී එසකියෙල් අනාගතවක්තෘවරයාට විශ්මිත දර්ශනයක් පෙනේ.

එසකියෙල් 1:28 හි පවසන්නේ දෙවියන් වහන්සේගේ තේජස වටා "වර්ෂා දවසේ වලාකුළෙහි දේදුන්නක් පෙනෙන්නාක් මෙන්" එළියක් තිබූ බවයි.

• ඓතිහාසික වැදගත්කම: බැබිලෝනියාවේ 'මර්ඩුක්' දෙවියා තම දුන්න අහසේ තබා මිනිසුන්ව බිය ගන්වන බව පැවසුණද, එසකියෙල් දකින්නේ තම ගිවිසුම අමතක නොකරන සැබෑ දෙවියන් වහන්සේවයි. වහල්භාවය නමැති විනිශ්චයේ කුණාටුව මැද වුවද, නෝවාගේ ගිවිසුමේ දේදුන්න බැබළෙමින් තිබුණේ දෙවියන් වහන්සේ තවමත් තම සෙනඟ සමඟ සිටින බව පෙන්වීමටය.

එළිදරව් 4:3 - මරකත දේදුන්න (The Emerald Rainbow): ස්වර්ගයේ පරම සාමය යොහන් අපොස්තුළුවරයා පත්මොස් දූපතේ වහල්භාවයේ සිටියදී ස්වර්ගයට ඔසවා ගනු ලැබූ විට, ඔහු දෙවියන් වහන්සේගේ සදාකාලික සිංහාසනය දකියි. ඔහු එය විස්තර කරන්නේ මෙසේය: "සිංහාසනය වටකර මරකත මැණිකක් බඳු දේදුන්නක් තිබුණේය."

මෙහි භාවිතා වන ග්‍රීක වචනය ἶρις (Iris) යන්නයි. මෙම දර්ශනය තුළ ගැඹුරු අරුත් කිහිපයක් ගැබ්ව ඇත:

• වර්ණයේ අර්ථය සහ සංකේතවාදය: සාමාන්‍ය දේදුන්නක වර්ණ හතක් තිබුණද, යොහන් පවසන්නේ මෙම දේදුන්න "මරකත" (Emerald) හෙවත් කොළ පැහැයෙන් බැබළෙන බවයි.

  • ජීවනය: කොළ පැහැය යනු නැවත උපත, වසන්තය සහ සදාකාලික ජීවනයේ වර්ණයයි.

  • දයාව: සිංහාසනය වටා ඇති ජැස්පර් සහ සාර්දියස් ගල් (රතු පැහැය) දෙවියන් වහන්සේගේ විනිශ්චය සහ පවිත්‍රකම නියෝජනය කරන අතර, එම විනිශ්චය සම්පූර්ණයෙන්ම "මරකත" දේදුන්නෙන් වට වී තිබීමෙන් පෙනී යන්නේ දෙවියන් වහන්සේ ලෝකය දෙස බලන්නේ තම දයාව සහ ගිවිසුම නමැති "කාචය" හරහා බවයි.

• වෘත්තාකාර ස්වභාවය (The Perfect Circle): පොළොවේ සිට බලන අපට දේදුන්නක් පෙනෙන්නේ අර්ධ කවයක් (Arc) ලෙසය. නමුත් ස්වර්ගයේ සිට බලන විට එය සම්පූර්ණ වෘත්තයකි (Circle).

  • සදාකාලිකත්වය: වෘත්තයකට ආරම්භයක් හෝ අවසානයක් නැත. දෙවියන් වහන්සේ මැවිල්ල සමඟ ඇති කරගත් ගිවිසුම කිසිදා කඩ නොවන, සදාකාලික එකක් බව මෙයින් සංකේතවත් වේ.

  • සම්පූර්ණත්වය: පොළොවේදී අපට පෙනෙන්නේ දිව්‍යමය සැලැස්මෙන් කොටසක් වුවද, ස්වර්ගයේදී එම සැලැස්ම සම්පූර්ණ සහ පරිපූර්ණ බව පෙනී යයි.

• සිංහාසනය සහ කුණාටුව: එළිදරව් 4:5 හි පවසන්නේ සිංහාසනයෙන් විදුලි සහ ගිගුරුම් (විනිශ්චය) නිකුත් වන බවයි. එහෙත් එම විනිශ්චය සම්පූර්ණයෙන්ම ආරක්ෂිතව වට කර ඇත්තේ දේදුන්නෙනි. මෙයින් අදහස් වන්නේ දෙවියන් වහන්සේගේ කෝපය කිසිදා උන්වහන්සේගේ ගිවිසුම ඉක්මවා නොයන බවයි.

6. සාරාංශය:

අද දින අප අහස දෙස බලන විට දකින දේදුන්න හුදෙක් ස්වභාවධර්මයේ අලංකාරයක් නොව, එය ඉතිහාසය පුරා දිවෙන ගැළවීමේ සැලැස්මයි. පුරාණ රජවරුන්ගේ ගිවිසුම් සහ බයිබලයේ සත්‍යය සසඳන විට මෙය වඩාත් පැහැදිලි වේ.

අතීතය: දිව්‍යමය නිරායුධකරණය (Divine Disarmament) ඓතිහාසික පසුබිම දෙස බලන විට, පුරාණ අධිරාජ්‍යයන් (උදාහරණ ලෙස රෝමයේ Pax Romana) සාමය පවත්වා ගත්තේ කඩුව සහ යුධ බලය ප්‍රදර්ශනය කිරීමෙනි. ඔවුන්ගේ සාමයේ සංකේතය වූයේ සතුරා යටත් කරගත් ආයුධයයි. නමුත් බයිබලයේ දෙවියන් වහන්සේ ඊට හාත්පසින්ම වෙනස් මගක් ගත්තේය. උන්වහන්සේ තම යුධ දුන්න (කෙෂෙට් - Qeshet) "විශ්‍රාම ගන්වා" (Retire) ඇත. උන්වහන්සේ අහසේ තබා ඇත්තේ ක්‍රියාත්මක වන ආයුධයක් නොව, ක්‍රියා විරහිත කළ ආයුධයකි. මෙය විශ්වයේ සිදු වූ පළමු සහ එකම ඒකපාර්ශ්වික නිරායුධකරණයයි. උන්වහන්සේ පාපයට වෛර කළද, පව්කාරයා සමඟ සමාදාන වීමට තම ආයුධය පසෙක තැබුවේය.

වර්තමානය: ආදේශක දඬුවම (Substitutional Punishment) දේදුන්නේ වක්‍රය අප දෙසටත්, ඊතලය ගමන් කළ යුතු විවෘත පැත්ත ඉහළටත් හැරී තිබීමෙන් පෙන්වන්නේ අනතුර පහව ගොස් ඇති බවයි. ක්‍රි.ව. 30-33 අතර කාලයේ ජෙරුසලමේ කල්වාරි කන්දේදී අන්ධකාරය පැමිණි මොහොතේ, මෙම පුරාණ සංකේතය යථාර්ථයක් විය. දෙවියන් වහන්සේගේ උදහසේ ගිනිමය ඊතල මනුෂ්‍ය වර්ගයා වෙත එල්ල නොවී, ස්වර්ගයෙන් පැමිණි පුත්‍රයාණන් (ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ) වෙත එල්ල විය. මෙය හරියටම යුද්ධයේදී රජෙක් තම සෙනඟ වෙනුවෙන් ඉදිරියට පැමිණ, සතුරු ඊතලය තමාගේම පපුවට පිළිගෙන සෙනඟ බේරා ගැනීම වැනි ක්‍රියාවකි. උන්වහන්සේ අපගේ "හිලස්ටෙරියොන්" (ἱλαστήριον) විය.

අනාගතය: බිඳිය නොහැකි ආරක්ෂාව (Unbreakable Security) ලෝකයේ ආණ්ඩු, දේශසීමා සහ සාම ගිවිසුම් කාලයත් සමඟ වෙනස් වේ. පුරාණයේ ඊජිප්තුව සහ හිටයිට්වරුන් අතර ඇති කරගත් 'කඩේෂ් ගිවිසුම' (Treaty of Kadesh - ක්‍රි.පූ. 1259) ලොව පැරණිතම සාම ගිවිසුම ලෙස සැලකුණද එය පවා කාලයත් සමඟ බිඳී ගියේය. නමුත් දෙවියන් වහන්සේගේ සිංහාසනය වටා ඇති "මරකත දේදුන්න" (එළිදරව් 4:3) කිසිදා වෙනස් නොවේ. එයින් අදහස් වන්නේ:

• ආවරණය: අප සිටින්නේ විනිශ්චයේ කුණාටුවෙන් ආවරණය වූ ආරක්ෂිත කලාපයකයි.

• ස්ථාවරත්වය: මරකතෙහි කොළ පැහැය මෙන් මෙම ගිවිසුම සැමදා නැවුම්ය.

• සහතිකය: යේසුස් වහන්සේ තුළ සිටින කිසිවෙකුට දැන් "දඬුවමක්" (Condemnation) නැත (රෝම 8:1).

එබැවින්, මීළඟ වතාවේ ඔබ දේදුන්නක් දකින විට, එය දෙවියන් වහන්සේ මුළු ලෝකයටම ලියා එවූ මෙම "ආදර ලිපිය" ලෙස කියවන්න: "බිය නොවන්න, මාගේ යුක්තියේ ඊතලය නුඹට වැදීමට ඉඩ නොදී, මම එය මාගේම හදවතට පිළිගත්තෙමි. දැන් නුඹට මා සමඟ සදාකාලික සාමය ඇත."